სკეპტიკური წერილი: რეალობა, ცოდნა და მოქმედება „გაუფასურების პიკზე“

ლარი გაუფასურების პიკზე: 1 აშშ დოლარი რამდენიმე ბანკში 2.49 ლარი ღირს.

http://www.palitratv.ge

            თამაზ მეჭიაური: ლარის გაუფასურებაზე მოქმედებს ის პანიკა, რომელიც მოსახლეობაშია.

„ინტერპრესნიუსი“, 22.01.2016

სინოპტიკოსების ინფორმაციით, 24-26 იანვარს საქართველოს უმეტეს რაიონებში ითოვებს.

„ინტერპრესნიუსი“, 22.01.2016

გუდაური-კობის მონაკვეთზე მისაბმელიანი ტრანსპორტის მოძრაობა აღდგენილია.

„ინტერპრესნიუსი“, 22.01.2016

კახა კალაძე არ გამორიცხავს, რომ რუსეთმა სომხეთისთვის გაზის ირანიდან მიწოდების გადაწყვეტილება საქართველოს ჯიბრზე მიიღოს.

„ინტერპრესნიუსი“, 22.01.2016

იანოშ ჰერმანი: ევროპარლამენტმა აღიარა ის პროგრესი, რასაც საქართველომ მიაღწია.

„ინტერპრესნიუსი“, 22.01.2016

            წინამდებარე წერილი სკეპტიციზმითაა გაჟღენთილი და იმ სამწუხარო რეალობას ასახავს, რომელშიც ჩვენი საზოგადოება იმყოფება. #nbavote Zaza Pachulia  

ჯორჯ უაითისადმი წერილში (1786 წლის 13 აგვისტო) თომას ჯეფერსონი  აღნიშნავდა: „ვფიქრობ, რომ მთელს ჩვენს კოდექსში ყველაზე მნიშვნელოვანი კანონი ისაა, რომელიც ხალხში ცოდნის გავრცელებას ეხება.“ ამერიკელი განმანათლებლის აზრით, თავისუფლებისა და ბედნიერების შენარჩუნებისათვის არ არსებობს იმაზე უფრო მყარი საფუძველი, ვიდრე ფართო მასებში ცოდნის გავრცელებაა.

       მაგრამ რას ნიშნავს „ცოდნა“ ჩვენს საზოგადოებაში? ობიექტური ღირებულებების მფლობელად თავის გამოცხადებას და ამის საფუძველზე ინდივიდების დამოძღვრის ვალდებულებას? პოლიტიკური პროცესების ღრმა და საფუძვლიან ანალიზს და „ექსპერტული“ მსჯელობების გაკეთების უნარს? ეკონომიკური ბაზრის ფლუქტუაციების სამომავლო ტენდენციების განჭვრეტას? თუ კიდევ სხვა რამეს?

            თავის ნაშრომში „პოსტმოდერნული მდგომარეობა“ (1979 წ.) ფრანგი ფილოსოფოსი ჟან-ფრანსუა ლიოტარი (1924-1998 წწ.) ერთმანეთისაგან განასხვავებს „ნარატიულ“ და „მეცნიერულ“ ცოდნას. ნარატიული ცოდნა ანუ ამბების მოყოლა, თავის შინაგან წესებს ემყარება და ასე ვთქვათ, თვითკმარ ენობრივ თამაშს წარმოადგენს. რაც შეეხება მეცნიერულ ცოდნას, ის პრეტენზიას აცხადებს საყოველთაობაზე და საკუთარ თავს ყველა ენობრივ თამაშზე მაღლა მდგომად მიიჩნევს. მიუხედავად ამისა, საკუთარი სტატუსის ლეგიტიმაციისათვის მეცნიერული ცოდნა სწორედ ნარატივს მიმართავდა.

ლიოტარის თანახმად, დასავლური ცივილიზაციის თვითცნობიერებას დიდწილად განსაზღვრავდა ორი „დიდი ნარატივი“: განმანათლებლობის რწმენა პროგრესსა და პოლიტიკურ ემანსიპაციაში და მეცნიერული გონების რწმენა. ლიოტარის აზრით, ამ ორივე პროექტმა მარცხი განიცადა. შესაბამისად, პოსტმოდერნულ ეპოქას ლიოტარი განსაზღვრავს, როგორც მეტა-ნარატივების  ანუ დიდი თეორიების მიმართ უნდობლობას. დიდი ნარატივის სიკვდილი ლოკალური ნარატივის გაჩენას მოასწავებს, რომელიც მრავალფეროვნებასა და პლურალიზმს ეფუძნება.

ფრანგ ფილოსოფოსსა და სოციოლოგს ჟან ბოდრიარს (1929-2007 წწ.) სიმბოლოების/ნიშნების და რეალობის ურთიერთმიმართების მეტად საინტერესო ანალიზი ეკუთვნის. ბოდრიარი თვლის, რომ წარსულს ჩაბარდა ის დრო, როდესაც ნიშნები მარტივ და ნათელ მნიშვნელობას გადმოსცემდნენ. დღეს ფართო მოხმარების პროდუქცია, განსაკუთრებით კი მასმედია, უაღრესად კომპლექსურ კულტურულ სამყაროს ქმნის, სადაც ნიშნებს, როგორც წესი, მრავალი მნიშვნელობა აქვთ, ან კიდევ საერთოდ არ გააჩნიათ მყარი, ფიქსირებული მნიშვნელობა. პოსტმოდერნულ საზოგადოებაში მნიშვნელობას აბუნდოვანებს არა მხოლოდ მრავალი საზრისი, არამედ ის გარემოებაც, რომ სიმბოლოები უკვე უშუალოდ კონკრეტულ რეალობაზე არ მიუთითებენ. ყველაზე უფრო აშკარად ეს ტენდენცია სარეკლამო ინდუსტრიაში იგრძნობა. „ეფლის“ სიმბოლოს ფლობა კონკრეტული პროდუქციის ფლობის სახით უფრო მნიშვნელოვნად ითვლება, ვიდრე თავად „ეფლის“ ტექნოლოგიების გამოყენება. პოსტმოდერნული საზოგადოება სიმულაციებსა და „იმიჯების“/ნიშნების თამაშზეა აგებული. სიმულაციურ საზოგადოებაში ადამიანთა იდენტობები, დიდწილად, სიმულაციებზეა დამოკიდებული.

ტერმინ „ჰიპერრეალობას“ ბოდრიარი იყენებს იმ მდგომარეობის აღსანიშნავად, როდესაც განსხვავება „რეალობასა“ და მოდელს ანუ სიმულაციას შორის სრულიად წაშლილია. ჰიპერრეალურ სამყაროში რეალობას სიმულაციები წარმოადგენენ. ისინი თვით რეალობაზე უფრო რეალურები არიან. ჩვენს თანამედროვე სამყაროში უამრავი სიმულაცია არსებობს: საფრენი სიმულატორები, ინტერაქტიური ვიდეო-თამაშები, ვირტუალური რეალობის ტექნოლოგია, IMAX ფილმები, რობოტი ცხოველები, ვირტუალური ვარსკვლავები, ბარბის თოჯინები, კომპიუტერის მეშვეობით გენერირებული ანიმაციური ფილმები, მუზეუმები, ზოოპარკები, აკვარიუმები და ა.შ. საფრანგეთსა და იაპონიაში დისნეილენდის ასლებიც კი არსებობს. ბოდრიარი მიიჩნევს, რომ ამ პროცესში წამყვან როლს ასრულებს მასმედია, რომელსაც შეუძლია სურათებისა და ნიშნების დაუსრულებელი შექმნა და რეპროდუცირება. ამრიგად, XX-XXI საუკუნეებში მასმედია სიმულაციების შემქმნელ უდიდეს მანქანას წარმოადგენს. ამის შედეგად ჩვენი სამყარო თავიდან ბოლომდე ჰიპერრეალური ხდება, რადგან ჩვენ, პირველ რიგში, სურათებსა და ნიშნებთან გვაქვს კავშირები.

სწორედ აქ მინდა გავიხსენო ფრანგი ისტორიკოსი და კულტურის მკვლევარი მიშელ დე სერტო (1925-1986 წწ.), რომელიც თავისი ნაშრომის _ „ყოველდღიურობის გამოგონება“ (ტ. 1) _ მიწურულს რწმენისა და ცოდნის ურთიერთმიმართების საკითხს განიხილავს. „რწმენა“ აქ უფართოესი აზრით უნდა გავიგოთ: ის მოიცავს როგორც რელიგიურ რწმენებს, ასევე, რწმენას იმისა, რასაც მედია გვატყობინებს ანუ რისიც ადამიანებს სჯერათ და ა.შ.

           დე სერტოს აზრით, თანამედროვე მედია საგანთა „დიად დუმილს“ არღვევს. მედიის მეშვეობით „რეალობა ახლა განუწყვეტლივ საუბრობს“. ახალი ამბები, ინფორმაცია, სტატისტიკა და გამოკითხვები ამის ნათელი დასტურია. ყველაზე არსებითი აქ ისაა, რომ ეს ყველაფერი რეალობის სახელით ხორციელდება. ნარატივები იმის შესახებ, რაც სინამდვილეში ხდება; დებატები და დისკუსიები რიცხვებისა და სტატისტიკური მონაცემების შესახებ  _ აი, რა წარმოადგენს ჩვენს ყოველდღიურობას.

            დე სერტო მიიჩნევს, რომ ასეთი სახით „მოთხრობილი“ რეალობა მუდმივად გვეუბნება, თუ რისი უნდა გვჯეროდეს და რას უნდა ვაკეთებდეთ. ფაქტები დათმობებისა და მორჩილებისაკენ გვიბიძგებენ. ამრიგად, სიმულაციების წარმოება ფაქტების „მორწმუნე“ ადამიანთა წარმოების საშუალებად გვევლინება. „რეალობის ასეთი სახით დამკვიდრება ჩვენი თანამედროვე დოგმების ყველაზე თვალსაჩინო ფორმას წარმოადგენს“ - აღნიშნავს დე სერტო.

       ასეთ სამყაროში ინფორმაცია „ანონიმურ კოდად“ გვევლინება, რომელიც პოლიტიკურ ორგანიზმს განმსჭვალავს. გათენებიდან დაღამებამდე ინდივიდები ნარატივების ტყეში დაბორიალობენ. ჩვენი საზოგადოება, დე სერტოს აზრით, „გამეორებად“ საზოგადოებად იქცა სამგვარი აზრით: ის განისაზღვრება გარკვეული ამბებით (მითებით, რომლებსაც მასმედია ქმნის. მაგალითად, ზოგიერთი პოპულარული თოლქ-შოუ „ჩართული“ და „აქტიური“ საზოგადოების მითს ქმნის. სინამდვილეში კი ეს აუდიტორია ნემსკავზე წამოგებულ თევზს უფრო ჰგავს), ამ ამბების მოყოლით ანუ მითის რეპროდუცირებით (პოპულარული თოლქ-შოუს ფრაგმენტული ვიდეო ჩნდება სხვა ვებ-გვერდზე. მაგალითად, „ინტერპრესნიუსის“ გვერდზე, ქვემოთ, სადაც სხვა ვებ-გვერდების ბმულებია, გუშინ წავაწყდი ვინმე მერსი სულხანიშვილის ფრაზას „ასეთი ქალი ქალი აღარ არის“) და მათი დაუსრულებელი გამეორებით ანუ ხელახლა მოყოლით (ამ ვიდეოს გაზიარება და ქ-ნი მერსის ფრაზის კომენტირება სოციალურ ქსელებში).  

        ყოველივე ამის შედეგად, დე სერტოს მიხედვით, მოჩვენებითი რეალობა ნამდვილ რეალობად იქცევა, დღეს ფიქციები ფაქტების სახელით გვესაუბრებიან. შესაბამისად, იმ ადამიანებს, რომლებზედაც აღნიშნული ფიქციებია მიმართული, მოეთხოვებათ იმის რწმენა, რასაც ისინი ხედავენ. ის, რასაც ვერ ვხედავთ, არც კი ითვლება არსებულად. რეალურის უხილავობის ძველი დებულება მისი ხილვადობის პოსტულირებით ჩანაცვლდა: მიიჩნევა, რომ რასაც ვხედავთ (ტელევიზორში, სოციალურ ქსელებში), ის რეალურია და რაც რეალურია, იმას ვხედავთ კიდეც. ჩვენი თანამედროვე საზოგადოების უდიდეს რწმენას (და ალბათ, ერთ-ერთ უდიდეს საფრთხესაც) სწორედ ეს რწმენა წარმოადგენს.

            „გამეორებადი“ საზოგადოების უმთავრესი მახასიათებელი ისაა, რომ აღნიშნული რწმენა სხვა ინდივიდების, ჯგუფების და ინფორმაციის წყაროებს ემყარება („ეს რომ ტყუილი იყოს, ხალხი ამას არ იტყოდა“, „ასე ამბობენ ექსპერტები“, „სტატისტიკა ამას გვეუბნება“). სწორედ გამეორებაა ის საშუალება, რომლითაც „რეალური“, „ნამდვილი“ იქმნება: სოციალურ ქსელებში მომხმარებლიდან მომხმარებელზე გაზიარებული სასწაულები, ფრთიანი ფრაზები, ცხოვრებისეული შეგონებები თუ კომიკური ვიდეოები (მასობრივი გართობის სახე); მასმედიის ჯიუტი მტკიცება ეკონომიკური წარმატებების შესახებ; საზოგადოებრივი გამოკითხვები, რომლებიც „ასახავს“ საზოგადოების განწყობას და გვაჯერებს, რომ ამა და ამ საკითხზე თურმე მართლაც ასე ვფიქრობთ და ა.შ. გამეორების მეშვეობით ადამიანებს სჯერათ ის, რაც სხვებს სჯერათ, მაგრამ ისე, რომ ხელი არ მიუწვდებათ თავად რწმენის ობიექტზე (სავარჯიშო: რა შეიძლება ვირწმუნოთ, როგორც ნამდვილი, ეპიგრაფში მოცემული დებულებებიდან? :-)

          რა შეიძლება ითქვას ზემოთქმულის საფუძველზე? 2003 წლის შემდეგ მასმედიის გავლენა ჩვენს საზოგადოებაზე განუხრელად იზრდება. 2005 წლიდან კიდევ უფრო გაიზარდა სოციალური ქსელების მომხმარებელთა რიცხვი და შესაბამისად, სოციალური ქსელების ზეგავლენა ცალკეულ ინდივიდებსა თუ ჯგუფებზე. დიდი ალბათობით, მომდევნო წლებში ეს გავლენა კიდევ უფრო საგრძნობი გახდება. ჩვენი საზოგადოება გამეორებად საზოგადოებად იქცა, სადაც ჰიპერრეალობაა გაბატონებული, მაგრამ სადაც დიდი ნარატივები კვლავაც ცოცხლობენ (დაე, მკითხველი თავად მიხვდეს, თუ რა შეიძლება იგულისხმებოდეს აქ).

            რატომ ვუწოდე წერილის დასაწყისში ამ რეალობას „სამწუხარო“? განა ცუდია ის, რომ საქართველოში და მის ფარგლებს გარეთ ძალიან ბევრი ადამიანი წერდა #nbavote Zaza Pachulia-ს? განა სამწუხაროა ის, რომ ამ ადამიანებიდან ზოგიერთს ჰგონია, რომ ეს ერის შეკავშირების მაჩვენებელია? რა არის ცუდი საზოგადოებრივ გამოკითხვებში? ბოლოს და ბოლოს, ისინი ხომ მეცნიერულ მეთოდებს ემყარებიან. დაბოლოს, თავად ამ წერილის ავტორსაც (უამრავი სხვა მომხმარებლის მსგავსად) ხომ გაუცინია ქსელში გავრცელებულ სხვადასხვა ვიდეოსა თუ პოსტზე?  მაშინ რატომ უნდა შევაფასოთ არსებული რეალობა, როგორც „სამწუხარო“?

            ვფიქრობ, რომ საკითხი (ისევე როგორც ბევრ სხვა შემთხვევაში) გაცილებით უფრო ღრმაა, ვიდრე ეს ერთი შეხედვით ჩანს. ყველაზე დიდი საფრთხე, რაც, ჩემი აზრით, „გამეორებად“ საზოგადოებას ახასიათებს, მოქმედებისადმი ნების შესუსტებაა. ინდივიდები, მოქმედების ნაცვლად, ხშირად მხოლოდ წერენ და ასე გამოხატავენ მოქმედებასა და აღშფოთებას, მოწონებასა და პროტესტს. ისინი აზიარებენ, პოსტავენ, „ალაიქებენ“ და ხელს უწყობენ ჰიპერრეალობის პროდუცირებას საკუთარი თავის ჰიპერრეალობაში ჩართვით, მაგრამ ამით ისინი, ასევე,  ხელს უწყობენ არსებული ეკონომიკური წარმოების წესის პირობების რეპროდუცირებას, რომელიც ჩაგვრასა და დომინირებაზეა დამყარებული. პოლიტიკური ელიტები, რომლებიც უკვე კარგად არიან გაწაფული ინფორმაციულ ეკონომიკასა და პოლიტიკაში, ამას თავიანთი ჰეგემონიის შესანარჩუნებლად იყენებენ (ფართო მასებში ცოდნის გავრცელების ჯეფერსონისეული მოდელი დღეს აშკარად არაა საკმარისი). თუკი აგორის დემოკრატია „ფეისბუქისა“ და „თვითერის“ დემოკრატიით ჩანაცვლდა, ეს დემოკრატიის შესუსტებას და ელიტების თვითნებობის გაძლიერებას გამოიწვევს. შესაბამისად, ჩვენს საზოგადოებას სჭირდება რეალური, მატერიალური ადგილები აგორული დემოკრატიის დასამკვიდრებლად (როგორც ამას ჯერ კიდევ ჩვენს მეორე დამოუკიდებლობამდე მ. მამარდაშვილი მიუთითებდა) + ინტერნეტ-დემოკრატია იმისათვის, რათა ჩვენი დემოკრატია გავაძლიეროთ. დასავლურ საზოგადოებებში ეს ორი ტიპის დემოკრატია ხელიხელჩაკიდებულია და ერთმანეთს აძლიერებს. თუკი ჩვენ დემოკრატიის ეს ორი ტიპი განვაცალკევეთ და მოქალაქეთა შორის არსებულ რეალურ ურთიერთობებს ჩვენს ონლაინ-იდენტობებს შორის არსებული ურთიერთობები ვამჯობინეთ, მაშინ ძირს გამოვუთხრით სამოქალაქო საზოგადოებას და ყოველივე იმას, რასაც ჯანსაღი დემოკრატია და შეგნებულ მოქალაქეთა ურთიერთპასუხისმგებლობით განმსჭვალული ცხოვრება ეწოდება.

მორალიზმი და ფარსი ქართულ პოლიტიკაში

რასაც დასთეს, იმას მოიმკი.

ხალხური

-         თქვენ გინდათ დემოკრატია?

-         კი, კი, გვინდა!

-         კი მაგრამ, მაშინ რატომ ღრიალებთ?

უცნობი სცენა ათენის აგორიდან

პრემიერ-მინისტრ ირაკლი ღარიბაშვილის დღევანდელი განცხადებით, "ნაციონალური მოძრაობის" სიმბოლო სწორედ ის ნიღბიანი მამაკაცია, რომელიც აღნიშნულ ვიდეომასალაში მოქალაქეს აუპატიურებს“. ამავე განცხადებაში იგი ნაციონალურ მოძრაობას „დანაშაულებრივ ორგანიზაციას“ უწოდებს და მიიჩნევს, რომ სახეზეა „არეულობისა და ქაოსის“ შექმნის მცდელობა. გარდა ამისა, იგი, ასევე, აცხადებს, რომ „დღეს მედიასივრცე გაჯერებულია მხოლოდ ტყუილით“ (წყარო: ინტერპრესნიუსი).

ამჟამად პოლონეთში ვიმყოფები და, რა თქმა უნდა, ძალიან დიდი ინტერესით ვადევნებ თვალყურს იმას, რაც ჩვენს სამშობლოში ხდება. ვფიქრობ, რომ უკანასკნელ დროს განვითარებული მოვლენები განსაკუთრებულ ყურადღებას იმსახურებენ.

პირველ რიგში, იმთავითვე გამოვკვეთ ჩემს პოლიტიკურ ორიენტირებს, რათა პარტიული მიკერძოებულობის ბრალდება გავაქარწყლო. როგორც აკადემიურ სფეროში მოღვაწე პირი, საკმაოდ დიდი სკეპტიციზმით ვარ განმსჭვალული პოლიტიკოსების მიმართ და მივიჩნევ, რომ საზოგადოება მათ ყოველთვის უნდა აკრიტიკებდეს. პოლიტიკოსები ყოველთვის უნდა იყვნენ ანგარიშვალდებულნი საზოგადოების წინაშე. მხედველობაში მაქვს ყველა პოლიტიკოსი: პარლამენტის წევრები (პოზიცია + ოპოზიცია), მინისტრები, პრემიერ-მინისტრები თუ პრეზიდენტები.

ის, რაც დღეს ხდება ქართულ პოლიტიკურ სინამდვილეში, დიდწილად, „ნაციონალური მოძრაობის“ მიერ დაშვებული შეცდომების შედეგია, რომლებიც საკმაოდ ბევრია იმისათვის, რათა მათ ამ პოსტში შევეხო. მიუხედავად მთელი რიგი დადებითი მომენტებისა, რაც მათ მმართველობას მოჰყვა შედეგად, მათ ელექტორატი დაკარგეს და არჩევნებიც წააგეს. ეს ფაქტობრივი ვითარებაა. მათმა ზედმეტმა თავდაჯერებულობამ მათივე მარცხი განაპირობა.

ჯონ დიუის ნაშრომის „თავისუფლება და კულტურა“ ჩემეული თარგმანის წინასიტყვაობაში მივუთითე ერთ სენზე, რომელსაც მყარად აქვს ფესვები გადგმული ქართულ პოლიტიკურ რეალობაში. ეს სენი წინა ხელისუფლებების გამუდმებული დამცირება და ლანძღვაა. საუბედუროდ, ამ სენით ბევრი ქართველი პოლიტიკოსი დაავადდა და ვშიშობ, რომ დღესაც ეს ვირუსი საკმაოდ მძლავრობს. შესაძლოა, ის ებოლასავით მომაკვდინებელი არ იყოს, მაგრამ მას საკმაოდ ცუდი თვისებები აქვს: თუკი ქრონიკულ თვისებაში გადადის, დემოკრატიის იმპოტენციას და აზროვნების დაჩლუნგებას იწვევს.

განსაკუთრებით საშიშია ის გარემოება, როდესაც პოლიტიკოსები მორალური კატეგორიებით მანიპულირებას იწყებენ. რა თქმა უნდა, ციხეში წამებას ჰქონდა ადგილი და ეს ყველაფერი საშინელებაა. ამ გამწარებულ ადამიანთა ტკივილზე წერას აზრი არა აქვს, რადგან ეს არაფერს შველის. ნორმალურ სახელმწიფოში ყველანაირად ეცდებოდნენ დამნაშავეთა დასჯას უსწრაფესად, დაზარალებულთა ანონიმურობის მაქსიმალურ გარანტირებას და მათთვის სათანადო ფსიქოლოგიური და ემოციური დახმარების აღმოჩენას.

მაგრამ ის ფაქტი, რომ „ნაციონალური მოძრაობის“ მმართველობის პერიოდში ასეთი საშინელი ფაქტები ხდებოდა, არ უნდა ნიშნავდეს იმას,

რომ მართებულია ქალაქის ცენტრში, ტელეეკრანებზე აღნიშნული კადრების ჩვენება, მოსწავლეებისა და პედაგოგების წაყვანა საგანგებოდ ამისთვის მოწყობილ ღონისძიებებზე. ბოლოს და ბოლოს, გავუსწოროთ რეალობას თვალი და ვთქვათ, რომ, საბედნიეროდ, ჩვენ დახაუ და ოსვენციმი არ გვქონია. შესაბამისად, ამ ფაქტების შემდეგ საჭიროა ეფექტური გამოძიება და არა მასების ემოციებზე ზემოქმედება ვიდეოების მეშვეობით.

მიუხედავად იმისა, რომ 2007 წლის 7 ნოემბერს „ნაციონალური მოძრაობის“ მმართველობის პერიოდში აქციის მონაწილეებს საკმაოდ მკაცრად გაუსწორდნენ (რისი შემსწრეც თავად ვიყავი), ეს არ უნდა ნიშნავდეს იმას,

რომ მთელი ნაციონალური მოძრაობა დამნაშავეთა ხროვად მოვიხსენიოთ და მათზე პოლიტიკური ნადირობა გამოვაცხადოთ. რა უცნაურია, მაგრამ ფაქტია, რომ სწორედ ამ საზიზღარი კადრების ხელახლა გამოჩენას და ენერგეტიკის მინისტრის კახა კალაძის განცხადებას („მე ვფიქრობ, რომ სისხლიანი რეჟიმის, "ნაციონალური მოძრაობის", სააკაშვილის გუნდის პოლიტიკური პასუხისმგებლობა უნდა დადგეს", წყარო: ინტერპრესნიუსი) სწრაფად მოჰყვა თავდასხმები „ნაციონალური მოძრაობის“ ოფისებზე ფოთში, გორში, ოზურგეთში, ქუთაისში, საპრეზიდენტო ბიბლიოთეკაზე და ა.შ.

ეს უკვე ძალიან ცუდია. ეს უკვე იმას ნიშნავს, რომ ჩვენ ისევ ვკარგავთ რაციონალური განსჯის უნარს და ავადსახსენებელი 90-იანი წლების სულისკვეთებას ვუბრუნდებით. ბოღმის გადმონთხევა ბიბლიოთეკაზე უკიდურესი რეაქციონიზმის და სიბნელის გამოხატულებაა. 

კიდევ ერთხელ გავიმეორებ ჩემს ცენტრალურ თეზისს: ჩვენ უნდა ვაკრიტიკოთ ყოველი ხელისუფლება. თუკი დემოკრატიის ჩამოყალიბება გვსურს, მაშინ გზა კრიტიკასა და დებატებზე გადის. წინააღმდეგ შემთხვევაში პუტინის რუსეთს და ლუკაშენკოს ბელორუსს მივიღებთ, სადაც საზოგადოებრივი აზრი დამბლადაცემულია და ადამიანთა დიდი ნაწილი, მხეცების მსგავსად, გონების ნაცვლად ინსტინქტებს ეყრდნობა. 

პოზნანში ყოფნისას ჩემთვის ნამდვილი კულტურული შოკი იყო ბელორუსი სტუდენტების აღმოჩენა: მათი აბსოლუტური უმრავლესობისათვის უცნობია, თუ რას ნიშნავს საერთოდ სიტყვა „დემოკრატია“, რატომ არის კარგი განსხვავებული აზრის არსებობა, რატომ უნდა ცდილობდე, რომ შენს ქვეყანაში რაღაც შეცვალო, „თუკი შეგიძლია, რომ იქედან უბრალოდ გაიქცე“ (ასეთია მათი დიდი ნაწილის ხედვა).

სრული დარწმუნებით შემიძლია განვაცხადო, რომ დღევანდელ ვითარებაში, როდესაც ჩვენზე ემოციები და ვნებები ბობოქრობენ, საკმაოდ რთული ამოცანის წინაშე ვდგავართ: 

ჩვენ უნდა გავიაზროთ (რაც არ უნდა რთული იყოს ეს), რომ „ნაციონალური მოძრაობა“ არ უდრის ცოცხებსა და ციხის კადრებს. ჩემი ექსპედიციების დროს მე პირადად მინახავს საქართველოს სხვადასხვა სოფლებში ადამიანები, რომლებიც „ნაციონალური მოძრაობის“ წევრები, უბრალო გლეხები იყვნენ. მაგრამ ეს ხომ არ ნიშნავს იმას, რომ მათაც დავაკისროთ პასუხისმგებლობა?

სამწუხაროდ, ჩვენი ხელისუფლების წარმომადგენელთა მორალისტური განცხადებები ამხელს იმ ფარსს, რომელშიც ყველანი ვიმყოფებით: აღტკინებულები და ანგაჟირებულები, ჩვენ ვმსჯელობთ მორალზე, ვყვირით, ვისვრით კვერცხებს და ბოთლებს და გვგონია, რომ ასე ავაშენებთ სამოქალაქო საზოგადოებას.

განვიხილოთ ჰიპოთეტური შემთხვევა: წარმოვიდგინოთ, რომ „რუსთავი 2“ გაქრა და „ნაციონალური მოძრაობაც“ წავიდა პოლიტიკური სცენიდან. ძალიან მაინტერესებს, მაშინ რაზე მოახდენს აპელირებას ჩვენი ხელისუფლება? „უკანმოუხედავად გაქცეული ლარი“, შლიგინ-შლიგინით გამოწერილი პრემიები, დენისა და გაზის შეზღუდული მიწოდება ის პრობლემებია, რომლებიც, სამწუხაროდ, სულ მალე ახალი ძალით იჩენენ თავს.

გარდა ამისა, ჯარში და ციხეებში ისევ კვდება ხალხი. ბოლო სამი წლის განმავლობაში „ინტერპრესნიუსის“ მეშვეობით ხშირად წამიკითხავს ასეთი სამწუხარო ფაქტების შესახებ. ახლახან კიდევ ჯარისკაცმა თვითმკვლელობით დაასრულა სიცოცხლე. მომავალმა ხელისუფლებამ რომ ამ საქმეების გამოძიება დაიწყოს და შემზარავი ვიდეოები და დანაშაულები აღმოაჩინოს, მაშინ ვის მივდგეთ, „ქართული ოცნების“ მხარდამჭერებს? განა ეს სწორი იქნება?

ეს წუთია, წავიკითხე, რომ „ქიბარ ხალვაშის სარჩელზე მოსამართლე გადაწყვეტილებას დღეს არ გამოაცხადებს“ (წყარო: ინტერპრესნიუსი). აშკარაა, რომ ამ არხის ირგვლივ სერიოზული ვნებები ბობოქრობენ. ხომ არ გახდება „რუსთავი 2“-ის შემთხვევა ის დამაჩქარებელი ფაქტორი, რომლის შესახებაც ადრეულ პოსტში ვსაუბრობდი? თუ ხელისუფლება ახალი, გადამწყვეტი დარტყმისთვის ემზადება? შეძლებს თუ არა პრეზიდენტი მარგველაშვილი ზომიერი ოპოზიციის შემოკრებას მის ირგვლივ და მოგვევლინება თუ არა იგი ახალ პოლიტიკურ ლიდერად? გადაწყვეტს თუ არა ქართული პოლიტიკის დამოკლეს მახვილი, ბიძინა ივანიშვილი, ღიად ჩაერთოს მიმდინარე პროცესებში?

ამას ჩვენი პოლიტიკური ფარს-სერიალის მომდევნო სერიებში ვიხილავთ. მთავარი კი ერთია: როგორც რიგითმა ამომრჩევლებმა და მოქალაქეებმა მოვუხმოთ ქრისტიანული ჰუმანურობის პრინციპებს, საღ აზრს, გონიერებას და არავის, არავის მივცეთ ჩვენით მანიპულირების საშუალება. ჯონ დიუის რომ დავესესხოთ, უნდა გვახსოვდეს, რომ დემოკრატიულ საზოგადოებას არადემოკრატიული გზებით ვერასოდეს ავაშენებთ.

P.S. ამ პოსტის უდიდესი ირონია ისაა, რომ 2007 წელს, როდესაც ჯერ კიდევ ბაკალავრიატის სტუდენტი ვიყავი, ვერაფრისდიდებით წარმოვიდგენდი, რომ დავწერდი ისეთ პოსტს, სადაც „ნაციონალური მოძრაობა“ დაჩაგრულ მხარედ წარმოჩნდებოდა :-) იმედი მაქვს, რომ 2023 წელს ანალოგიური პოსტის დაწერა არ მომიწევს...